درس هفدهم :حال

1- حال چه اسمی است؟

1- اسم منصوب مشتقی است که حالت و چگونگی فاعل یا مفعول یا هر دو را بیان می کند.

2- برای هر یک جداگانه مثال بزنید.

2- جاءَ سعیدٌ راکِباً (فعل) سَعید (فاعل) راکباً (حال) = ذوالحال فاعل است.

مثال: رَأیتُ عَلیّاً ضاحِکاً

ریء (فعل) تُ (فاعل) علیاً (مفعول) ضاحکاً (حال) = ذوالحال مفعول است.

جاءَ علیّ و سعیدً ضاحکینِ   حال از هر دو

3- به کسی که دارنده و صاحب حال است چه می گویند؟

3- به دارنده و صاحب حال (ذوالحال) گویند یعنی در جمله

جاءَ علیٌ راکباً = علی ذوالحال است و راکباً حال

4- حال بر چند قسم است؟

4- حال مانند: خبر بر 3 قسم است

1- مفرد          2- جمله         3- شبه جمله

                             1- مفرد          1- مشتق، مانند: جاءَ علیٌ باکیاً

                                                            2- جامد، مانند: کَرَّ سعیدٌ اَسَداً

حال                         2- جمله         1- فعلیه: جاءَ سعیدٌ یَرکُضٌ

                                                            2- اسمیه: سَهَرْتَ و الناس نائِمونَ

                             3- شبه جمله           1- جار و مجرور: رأیتُ علیاً علی الشجرة

                                                            2- ظرفیه: خَطَبَ سَعیدٌ فَوقَ المنبَر      

5- حال مفرد و جمله و شبه جمله را توضیح دهید؟

ج5- هر یک از آن ها بر دو قسم هستند؟

س6- شرائط حال و ذوالحال را بنویسید؟

ج6- شرایط حال = نکره باشد و مؤخر

شرایط ذوالحال = معرفه باشد و مقدم

شرائط            1- حال باید نکره باشد.

حال:              2- حال باید مؤخّر باشد.

شرائط            1- باید معرفه باشد.

 ذوالحال          2- باید مقدّم باشد.

7- آیا حال بر ذوالحال مقدم باشد؟

7- بلی اگر ذوالحال نکره باشد حال بر او مقدم می شود.

مانند: جاءَ راکباً رَجُلُ که رجل ذوالحال است و نکره حال بر او مقدم شده

شرایط حال

1- اسم منصوب مشتقی است

2- حالت و چگونگی فاعل و مفعول یا هر دو را بیان می کند.

3- نکره است.

4- مؤخر است از ذوالحال

اعراب حال :

الف دراسم مفرد:تنوین نصب اً.مثل جاء الطفلُ باکیاً.

ب دراسم مثنی:یاء.مثل جاء التلمیذانِ فرحینِ.

ج دراسم جمع مذکّرسال:یاء.مثل خَرَجَ الطّلاّببُ فرحینَ .

د دراسم جمع مؤنث سال:اتٍ .مثل جاءَت المعلّماتُ فرحاتٍ .

ر دراسم مقصور:تقدیری.ترکَ المریضُ المستشفی مشافی.

ز درجمله اسمیه/فعلیه شبه جمله:محلا ا منصوب.مثل رَأیتُ الطفلَ یلعبُ.

الصبر صَبرانِ صَبرٌعلی ما تَکرَه وَ صَبر صَبر عَمّا تُحِبُ.

صبردونوع است:صبربرآنچه نمی پسندی،صبربرآنچه دوست می داری

در ترجمه ي جمله ي حالیه كه فعلیه است مطابق با قاعده ي زیر مي آید :

ماضي + ماضي = ماضي بعید و یا ماضي ساده

خرج المعلم و قد علَّمنا اشیاء كثیرةا : معلم خارج شد در حالي كه مطالب بسیاري را به ما آموخته بود )یا آموخت(

ماضي + مضارع = ماضي استمراري

جاءت المعلمه و هي تتكلم باللغه العربیه : معلم آمد در حالي كه به زبان عربي سخن مي گفت .

خلاصه درس هجدهم

1- حال اسم منصوبی است و مشتق که حالت چگونگی فاعل یا مفعول یا هر دو را بیان می کند.

2- حال نکره است و مؤخر

3- ذوالحال معرفه است و مقدم

4- حال یا مفرد است یا جمله یا شبه جمله

1. مفرد، مشتق و جامد
2. جمله اسمیه و فعلیه
3. شبه جمله، ظرف و جار و مجرور